Op 27 mei 2010 om 19:30 uur excursie door IVN-Roosendaal in het Gastels Laag. Guus Dekkers laat u op deze lange voorjaarsavond de bijzondere bloemen en ( water) beestjes ontdekken van het laarzenpad.

Het Gastels Laag (23 ha) ligt in de gemeente Halderberge, direct ten westen van de bebouwde kom van Oudenbosch. Op het eerste gezicht lijkt het Gastels Laag misschien niet meer dan wat graslandjes en stukjes bos, maar vergist u zich niet. Dit kleine gebied heeft een zeer rijke verzameling aan zeldzame planten en een mogelijk nog rijkere geschiedenis. Het Gastels Laag ligt op de zg. naad van Brabant, de grens van hogere Brabantse zandgronden en laaggelegen kleigronden. Zo’n laagte is ideaal voor de ontwikkeling van hoogveen. Het Gastels Laag kwam in 1289 in het bezit van het nonnenklooster St.-Catharinadal. Omdat turfwinning in die tijd op grote schaal plaatsvond besloot het klooster om de laag veen in het Gastels Laag af te graven. Toen in 1995, in opdracht van Staatsbosbeheer, zo’n halve meter van de toplaag van het gebied werd afgegraven, kwamen de sporen van de veenafgraving aan het licht, zoals een patroon van oude turfsteken (20x20 cm).

Bijzonder aan het Gastels Laag is dat er schoon (voedselarm) kwelwater opborrelt; water dat onder druk omhoog komt en onderweg kalk- en ijzermineralen opneemt. Dit kwelwater is van groot belang voor het planten en dierenleven in het Gastels Laag. De stuw isoleert het gebied van de omgeving, zodat er geen “vervuild” water van buitenaf kan binnendringen, en zorgt ervoor dat het water 10 cm. onder de oppervlakte staat. Dat is belangrijk voor een goed plantenbeheer. Het Gastels Laag heeft dus een eigen waterhuishouding. In de bovenste bovenlaag van de 1995 afgegraven grond zaten nog kiemkrachtige zaden. Sommige zaden hebben een periode van 600 jaar in een zuurstofloze omgeving onder water overleefd, en zijn weer gaan ontkiemen. Je ziet het schraalgrasland en zelfs een stukje blauwgrasland.

Typerend voor het blauwgrasland zijn de planten die overwegend blauwgrijze bladeren en blauwe of paarse bloemen hebben. Dit zijn o.a. Blauwe Knoop, Kale Jonker, Moeraskartelblad, Rietorchis en natuurlijk de Spaanse Ruiter. In het gebied zijn al meer dan 180 soorten planten waargenomen. Een flink aantal soorten die hier voorkomen staan op de rode lijst, omdat dit soort schrale gebieden in ons land zeldzaam zijn. Elke vierkante meter wordt tegenwoordig immers bemest. Ook in de sloten komen soorten voor die duiden op kwelwater, dat zijn o.a. Waterviolier, Krabbescheer en Holkruid. Bij een recent visonderzoek is gebleken dat het Gastels Laag zelfs een eigen populatie heeft van de Grote Modderkruiper, de Bittervoorn en de Zwanenmossel. Ook deze soorten zijn beschermd in Nederland.

Het Gastels Laag is natuurlijk ook een belangrijk gebied voor onze vogels, in 2007 hebben zo’n 38 verschillende soorten hier gebroed, waaronder de Koekoek, Grote Bonte Specht, Groene Specht, Graspieper, Sprinkhaanzanger, Rietzanger, Bosrietzanger en de Buizerd. Ook in de wintermaanden vindt je hier verschillende soorten vogels die hier hun rust vinden. Zoals Wintertaling, Smient en Watersnip. Ook in de weilanden rondom het Laag zitten dan soms groepen van zo’n 300 Wulpen. En natuurlijk niet te vergeten de groep van 9 reeën, die vaak in het Gastels Laag te vinden zijn, en in de weilanden rondom. Veel mensen komen hier speciaal naartoe om van dit stukje natuur en de rust te genieten.

Het Gastels Laag is dus een zeer bijzonder gebied, met een rijke historie, een botanisch juweeltje en een paradijs voor vogels, amfibieën en vlinders. Het is daarom van het allergrootste belang dat we dit gebied behouden en beschermen.

Met dank aan Ella Tholhuijsen

Nog meer informatie vindt u hier en hier